(1)మరీచి కొడుకు కశ్యప ప్రజాపతి. బ్రహ్మదేవుడి కుడి చేతి బొటన వేలి నుండి దక్షుడు అనే పురుషుడు, ఎడమచేతి బొటన వేలి నుండి ధరణి అనే స్త్రీ జన్మించారు. వారు ఇరువురికి వెయ్యి మంది మహా రుషులు జన్మించారు. (2)బ్రహ్మ మానస పుత్రులలో రెండవ వాడైన అంగిరుసున కు, ఉతధ్యుడు, బృహస్పతి, సంవర్తుడు అనే కొడుకులు పుట్టారు. బృహస్పతి దేవతలకు గురువు ఐనాడు. (3).అత్రి అనే మానసపుత్రునికి అనేక మంది మహా మునులు జన్మించారు.(4) పులస్త్యుడు అనే బ్రహ్మ మానసపుత్రునకు, రాక్షసులు జన్మించారు. (5)పులహుడు అనే మానస పుత్రునకు, కిన్నరలు, కింపురుషులు జన్మించారు.(6)క్రతువు అనే మాన సపుత్రునకు పక్షి జాతి పుట్టింది.

అరణ్యపర్వ - అధ్యాయ 232

॥ శ్రీః ॥
3.232. అధ్యాయః 232
Mahabharata - Vana Parva - Chapter Topics
స్కందస్య దేవసైనాపత్యేఽభిషేకానంతరం మహాదేవస్య పార్వత్యా సహ భద్రవటంప్రతి ప్రస్థానం ॥ 1 ॥
తదేంద్రాదిభిర్దిక్పాలైః ససైన్యైస్తమను ప్రస్థానం ॥ 2 ॥
తదా రుద్రేణ స్కందస్య దేవసైనాపత్యే నియోజనం ॥ 3 ॥
తతో దేవాసురాణాం మహాయుద్ధం। తత్రస్కందేన మహిషాసురసంహారః ॥ 4 ॥
Mahabharata - Vana Parva - Chapter Text

మార్కండేయ ఉవాచ। 3-232-0x(2575)(25043)
యదాఽభిషిక్తో భగవాన్సైనాపత్యే తు పావకిః।
తదా సంప్రస్థితః శ్రీమాన్హృష్టో భద్రవటం హరః ॥ 3-232-1(25044)
రథేనాదిత్యవర్ణేన పార్వత్యా సహితః ప్రభుః।
`అనుయాతః సురైః సర్వైః సహస్రాక్షపురోగమైః' ॥ 3-232-2(25045)
సహస్రం తస్య సింహానాం తస్మిన్యుక్తం రథోత్తమే।
ఉత్పపాత దివం శుభ్రం కాలేనాభిప్రచోదితం ॥ 3-232-3(25046)
తేపిబంత ఇవాకాశం త్రాసయంతక్షరాచరాన్।
సింహా నభస్యగచ్ఛంత నదంతశ్చారుకేసరాః ॥ 3-232-4(25047)
తస్మిన్రథే పశుపతిః స్థితో భాత్యుమయా సహ।
విద్యుతా సహితః సూర్యః సేంద్రచాపే ఘనే యథా ॥ 3-232-5(25048)
అగ్రతస్తస్య భగవాంధనేశో గుహ్యకైః సహ।
ఆస్థాయ రుచిరం యాతి పుష్పకం నరవాహనః ॥ 3-232-6(25049)
ఐరావతం సమాస్థాయ శక్రశ్చాపి సురైః సహ।
పృష్ఠతోఽనుయయౌ యాంతం వరదం వృషభధ్వజం ॥ 3-232-7(25050)
జృంభకైర్యక్షరక్షోభిః స్రగ్విభిః సమలంకృతః।
యాత్యమోఘో మహాయక్షో దక్షిణం పక్షమాస్థితః ॥ 3-232-8(25051)
తస్య దక్షిణతో దేవా బహవశ్చిత్రయోధినః।
గచ్ఛంతి వసుభిః సార్ధం రుద్రైశ్చ సహ సంగతాః ॥ 3-232-9(25052)
యమశ్చ మృత్యునా సార్ధం సర్వతః పరివారితః।
ఘోరైర్వ్యాధిశతైర్యాతి ఘోరరూపవపుస్తథా ॥ 3-232-10(25053)
యమస్య పృష్ఠతశ్చైవ రఘోరస్త్రిశిఖరః శితః।
విజయో నామ రుద్రస్య యాతి శూలః స్వలంకృతః ॥ 3-232-11(25054)
తముగ్రపాశో వరుణో భగవాన్సలిలేశ్వరః।
పరివార్య శనైర్యాతి యాదోభిర్వివిధైర్వృతః ॥ 3-232-12(25055)
పృష్ఠతోవిజయస్యాపి యాతి రుద్రస్య పట్టసః।
గదాముసలశక్త్యాద్యైర్వృతః ప్రహరణోత్తమైః ॥ 3-232-13(25056)
పట్టసం త్వన్వగాద్రాజంశ్ఛత్రం రౌద్రం మహాప్రభం।
కమండలుశ్చాప్యను తం మహర్షిగణసేవితః ॥ 3-232-14(25057)
తస్య దక్షిణతో భాతి దండో గచ్ఛఞ్శ్రియా వృతః।
భృగ్వంగిరోభిః సహితో దైధతైశ్చానుపూజితః ॥ 3-232-15(25058)
ఏషాం తు పృష్ఠతో రుద్రో విమలే స్యందనే స్థితః।
యాతి సంహర్షయన్సర్వాంస్తేజసా త్రిదివౌకసః ॥ 3-232-16(25059)
ఋషయశ్చాపి దేవాశ్చ గంధర్వా భుజగాస్తథా।
నద్యో హ్రదాఃసముద్రాశ్చతథైవాప్సరసాం గణాః ॥ 3-232-17(25060)
నక్షత్రాణి గ్రహాశ్చైవదేవానాం శిశవశ్చ యే।
స్త్రియశ్చ వివిధాకారా యాంతి రుద్రస్య పృష్ఠతః ॥ 3-232-18(25061)
సృజంత్యః పుష్పవర్షాణి చారురూపా వరాంగనాః।
పర్జన్యశ్చాప్యనుయయౌ నమస్కృత్య పినాకినం ॥ 3-232-19(25062)
ఛత్రం చ పాండురం సోమస్తస్య మూర్ధన్యధారయత్।
చామరే చాపి వాయుశ్చ గృహీత్వాఽగ్నిశ్చ ధిష్ఠితౌ ॥ 3-232-20(25063)
శక్రశ్చ పృష్ఠతస్తస్య యాతి రాజంఛ్రియా వృతః।
సహరాజర్షిభిః సర్వైః స్తువానో వృషకేతనం ॥ 3-232-21(25064)
గౌరీ విద్యాఽథ గాంధారీ కేశినీ మిత్రసాహ్వయా।
సావిత్ర్యా సహ సర్వాస్తాః పార్వత్యా యాంతి పృష్ఠతః ॥ 3-232-22(25065)
తత్ర విద్యాగణాః సర్వేయే కేచిత్కవిభిః స్మృతాః।
తస్య కుర్వంతి వచనం సేంద్రా దేవాశ్చమూముఖే ॥ 3-232-23(25066)
గృహీత్వా తు పతాకాం వై యాత్యగ్రే రాక్షసో గ్రహః।
వ్యాపృతస్తు శ్మశానే యో నిత్యం రుద్రస్ వై సఖా।
పింగలో నామ యక్షేంద్రో లోకస్యానందదాయకః ॥ 3-232-24(25067)
ఏబిశ్చ సహితో దేవస్తత్రయాతి యథాసుఖం।
అగ్రతః పృష్ఠతస్చైవం న హి తస్య గతిర్ధ్రువా ॥ 3-232-25(25068)
రుద్రం సత్కర్మభిర్మర్త్యాః పూజయంతీహ దైవతం।
శివమిత్యేవ యం ప్రాహురీశం రుద్రం పినాకినం ॥ 3-232-26(25069)
`ఏవం సర్వే సురగణాస్తదా వై ప్రీతమానసాః'।
భావైస్తు వివిధాకారైః పూజయంతి మహేశ్వరం ॥ 3-232-27(25070)
కదేవసేనాపతిస్త్వం దేవసేనాభిరావృతః।
అనుదచ్ఛతి దేవేశం బ్రహ్మణ్యః కృత్తికాసుతః ॥ 3-232-28(25071)
అథాబ్రవీన్మహాసేనం మహాదేవో బృహద్వచః।
సప్తమం మారుతస్కంధం రక్ష నిత్యమతంద్రితః ॥ 3-232-29(25072)
స్కంద ఉవాచ। 3-232-30x(2576)
సప్తమం మారుతస్కంధం పాలయిష్యాంయహం ప్రభో।
యదన్యదపి మే కార్యం దేవ తద్వద మాచిరం ॥ 3-232-30(25073)
రుద్ర ఉవాచ। 3-232-31x(2577)
కార్యేష్వహం త్వయా పుత్ర సంద్రష్టవ్యః సదైవ హి।
దర్శనాన్మమ భక్త్యా చ శ్రేయః పరమవాప్స్యసి ॥ 3-232-31(25074)
మార్కండేయ ఉవాచ। 3-232-25x(2578)
ఇత్యుక్త్వా విససర్జైనం పరిష్యజ్య మహేశ్వరః।
`స్కందం సహోమయా ప్రీతో జ్వలంతమివ తేజసా' ॥ 3-232-32(25075)
విసర్జితే తతః స్కందే బభూవౌత్పాతికం మహత్।
సహసైవ మహారాజదేవాన్సర్వాన్ప్రమోహయత్ ॥ 3-232-33(25076)
జజ్వాల స్వం సనక్షత్రం ప్రమూఢం భువనం భృశం।
చచాల వ్యనదచ్చోర్వీ తమోభూతం జగత్ప్రభో ॥ 3-232-34(25077)
తతస్తద్దారుణం దృష్ట్వా క్షుభితః శంకరస్తదా।
ఉమా చైవమహాభాగ దేవాశ్చ సమహర్షయః ॥ 3-232-35(25078)
తతస్తేషు ప్రమూఢేషు పర్వతాంబుదసన్నిభం।
నానాప్రహరణం ఘోరమదృశ్యత మహద్బలం ॥ 3-232-36(25079)
తద్వై ఘోరమసంఖ్యేయం గర్జచ్చ వివిధా గిరః।
అభ్యద్రవద్రణఏ దేవాన్భగవంతం చ శంకరం ॥ 3-232-37(25080)
తైర్విసృష్టాన్యనీకేషు బాణజాలాన్యనేకశః।
పర్వతాశ్చ శతఘ్న్యశ్చ ప్రాసాసిపరిఘా గదాః ॥ 3-232-38(25081)
నిపతద్భిశ్చ తైర్ఘోరైర్దేవానీకం మహాయుధైః।
క్షణేన వ్యద్రవత్సర్వం విముఖం చాప్యదృశ్యత ॥ 3-232-39(25082)
నికృత్తయోధనాగాశ్వం కృత్తాయుధమహారథం।
దానవైరర్దితం సైన్యం దేవానాం విముఖం బభౌ ॥ 3-232-40(25083)
అసురైర్వధ్యమానం తత్పావకైరివ కాననం।
అపతద్దగ్ధభూయిష్ఠం మహాద్రుమవనం తథా ॥ 3-232-41(25084)
తే విభిన్నశిరోదేహాః ప్రాద్రవంతో దివౌకసః।
న నాథమధిగచ్ఛంతి వధ్యమానా మహారణే ॥ 3-232-42(25085)
అథ తద్విద్రుతం సైన్యం దృష్ట్వా దేవః పురందరః।
ఆశ్వాసయన్నువాచేదం బలభిద్దానవార్దితం ॥ 3-232-43(25086)
భయం త్యజత భద్రం వ శూరాః శస్త్రాణి గృహ్ణత।
కురుధ్వంవిక్రమే బుద్ధిం మా వః కాచిద్వ్యథా భవేత్ ॥ 3-232-44(25087)
జయతైనాంసుదుర్వృత్తాందానవాన్ఘోరదర్శనాన్।
అభిద్రవత భద్రం వో మయా సహ మహాసురాన్ ॥ 3-232-45(25088)
శక్రస్ వచనం శ్రుత్వా సమాశ్వస్తా దివౌకసః।
దానవాన్ప్రత్యయుధ్యంత శక్రం కృత్వా వ్యపాశ్రయం ॥ 3-232-46(25089)
తతస్తే త్రిదశాః సర్వేమరుతశ్చ మహాబలాః।
ప్రత్యుద్యయుర్మహాభాగాః సాధ్యాశ్చ వసుభిః సహ ॥ 3-232-47(25090)
తైర్విసృష్టాన్యనీకేషు క్రుద్ధైః శస్త్రాణి సంయుగే।
శరాశ్చ దైత్యకాయేషు పిబంతి రుధిరం బహు ॥ 3-232-48(25091)
తేషాం దేహాన్వినిర్భిద్య శరాస్తే నిశితాస్తదా।
నిపతంతోఽభ్యదృశ్యంత నగేభ్య ఇవ పన్నగాః ॥ 3-232-49(25092)
తాని దైత్యశరీరాణి నిర్భిన్నానిస్మ సాయకైః।
అపతన్భూతలేరాజంశ్ఛిన్నాభ్రాణీవ సర్వశః ॥ 3-232-50(25093)
తతస్తద్దానవం సైన్యం సర్వైర్దేవగణైర్యుధి।
త్రాసితం వివిధైర్బాణైః కృతంచైవ పరాఙ్యుఖం ॥ 3-232-51(25094)
అథోత్క్రుష్టం తదా హృష్టైః సర్వైర్దేవైరుదాయుధైః।
సంహతాని చ తూర్యాణి ప్రావాద్యంత హ్యనేకశః ॥ 3-232-52(25095)
ఏవమన్యోన్రసంయుక్తం యుద్ధమాసీత్సుదారుణం।
దేవానాం దానవానాం చ మాంసశోణితకర్దమం ॥ 3-232-53(25096)
అనయో దేవలోకస్య సహసైవాభ్యదృశ్యత।
తథహి దానవా ఘోరా వినిఘ్నంతి దివౌకసః ॥ 3-232-54(25097)
తతస్తూర్యప్రణాదాశ్చ భేరీణాం చ మహాస్వనాః।
బభూవుర్దానవేంద్రాణాం సింహనాదాశ్చ దారుణాః ॥ 3-232-55(25098)
అథ దైత్యబలాద్ఘోరాన్నిష్పపాత మహాబలః।
దానవో మహిషో నామ ప్రగృహ్య విపులం గిరిం ॥ 3-232-56(25099)
తే తం ధనైరివాదిత్యం దృష్ట్వాసంపరివారితం।
తముద్యతగిరిం రాజన్వ్యద్రవంత దివౌకసః ॥ 3-232-57(25100)
అథాభిద్రుత్య మహిషో దేవాంశ్చిక్షేప తం గిరిం।
`మహాకాయం మహారాజ సతోయమివ తోయదం' ॥ 3-232-58(25101)
పతతా తేన గిరిణా దేవసైన్యస్ పార్థివ।
భీమరూపేణ నిహతమయుతం ప్రాపతద్భువి ॥ 3-232-59(25102)
అథ తైర్దానవైః సార్ధం మహిషస్త్రాసయన్సురాన్।
అభ్యద్రవద్రణే తూర్ణం సింహః క్షుద్రమృగానివ ॥ 3-232-60(25103)
తమాపతంతం మహిషం దృష్ట్వా సేంద్రా దివౌకసః।
వ్యద్రవంతరణే బీతా వికీర్ణాయుధకేతనాః ॥ 3-232-61(25104)
తతఃస మహిషః క్రుద్ధస్తూర్ణం రుద్రరథం యయౌ।
అభిద్రుత్య చ జగ్రాహ రుద్రస్ రథకూవరం ॥ 3-232-62(25105)
యదా రుద్రరథం క్రుద్ధో మహిషః సహసా గతః।
రేసతూ రోదసీ గాఢం ముముహుశ్ మహర్షయః ॥ 3-232-63(25106)
అనదంశ్చమహాకాయా దైత్యా జలధరోపమాః।
ఆసీచ్చనిశ్చితం తేషాం జితమస్మాభిరిత్యుత ॥ 3-232-64(25107)
తథాభూతే తు భగవానాహూయ గుహమాత్మజం।
`దౌరాత్ంయం పశ్య పుతర్ త్వం దానవస్య దురాత్మనః।
జహి శీఘ్రం దురాచారం ద్రష్టుమిచ్ఛామి తే బలం ॥ 3-232-65(25108)
ఇత్యుక్తావ భగవాన్స్కందం పరిపూజ్య మహేశ్వరః।
అయోజయన్నిగ్రహార్థం మహిషస్ గతాయుషః'।
సస్మార చ తదా స్కందం మృత్యుం తస్య దురాత్మనః ॥ 3-232-66(25109)
మహిషోఽపి రథం దృష్ట్వా రౌద్రం రుద్రస్ చానదత్।
దేవాన్సంత్రాసయంశ్చాపి దైత్యాంస్చాపిప్రహర్షయత్ ॥ 3-232-67(25110)
తతస్తస్మినభయే ఘోరే దేవానాం సముపస్థితే।
ఆజగామ మహాసేనః క్రోధాత్సూర్య ఇవ జ్వలన్ ॥ 3-232-68(25111)
లోహితాంబరసంవీతో లోహితస్రగ్విభూషణః।
లోహితాశ్వో మహాబాహుర్హిరణ్యకవచః ప్రభుః ॥ 3-232-69(25112)
రథమాదిత్యసంకాశమాస్థితః కనకప్రభం।
తం దృష్ట్వా దైత్యసేనా సా వ్యద్రవత్సహసా రణే ॥ 3-232-70(25113)
స చాపి తాం ప్రజ్వలితాం మహిషస్ విదారిణీం।
ముమోచ శక్తిం రాజేనద్ర మహాసేనో మహాబలః ॥ 3-232-71(25114)
సా ముక్తాఽభ్యహరత్తస్య మహిషస్య శిరో మహత్।
పపాత భిన్నే శిరసి మహిషస్త్యక్తజీవితః ॥ 3-232-72(25115)
పతతా శిరసా తేన ద్వారం షోడశయోజనం।
పర్వతాభేన పిహితం తదాఽగంయం తతోఽభవత్।
ఉత్తరాః కురవస్తేన గచ్ఛంత్యద్య యథాసుం ॥ 3-232-73(25116)
క్షిప్తాక్షిప్తా తు సా శక్తిర్హత్వా శత్రూన్సహస్రశః।
స్కందహస్తమనుప్రాప్తా దృశ్యతే దేవదానవైః ॥ 3-232-74(25117)
ప్రాయః శరైర్వినిహతా మహాసేనేన ధీమతా।
శేషా దైత్యగణా ఘోరా భీతాస్త్రస్తా దురాసదైః।
స్కందపారిషదైర్హత్వా భక్షితాశ్చ సహస్రశః ॥ 3-232-75(25118)
దనవాన్భక్షయంతస్తే ప్రపిబంతశ్చ శోణితం।
క్షణాన్నిర్దానవం సర్వమకార్షుర్భృశహర్షితాః ॥ 3-232-76(25119)
తమాంసీవయథా సూర్యో వృక్షానగ్నిర్ఘనాన్ఖగః।
తథాస్కందోఽజయచ్ఛత్రూన్స్వేన వీర్యేణ కీర్తిమాన్ ॥ 3-232-77(25120)
సంపూజ్యమానస్త్రిదశైరభివాద్య మహేశ్వరం।
శుశుభే కృతికాపుత్రః ప్రకీరణాంశురివాంశుమాన్ ॥ 3-232-78(25121)
నష్టశత్రుర్యదా స్కందః ప్రయాతస్తు మహేశ్వరం।
తదాఽబ్రవీన్మహాసేనం పరిష్వజ్య పురందరః ॥ 3-232-79(25122)
బ్రహ్మదత్తవరః స్కంద త్వయాఽయం మహిషో హతః।
`హజయ్యో యుధి దేవానాం దానవః స మహాబలః' ॥ 3-232-80(25123)
దేవాస్తృణసమా యస్య వబూవుర్జయతాంవర।
సోఽయం త్వయా మహాబాహో శమితో దేవకంటకః ॥ 3-232-81(25124)
శతం మహిషతుల్యానాం దానవానాం త్వయ రణే।
నిహతందేవశత్రూణాం యైర్వయం పూర్వతాపితాః ॥ 3-232-82(25125)
తావకైర్భక్షితాశ్చాన్యే దానవాః శతసంఘశః।
అజేయస్త్వం రణేఽరీణాముమాపతిరివ ప్రభుః ॥ 3-232-83(25126)
ఏతత్తే ప్రథమం దేవ ఖ్యాతం కర్మ భవిష్యతి।
త్రిషు లోకేషు కీర్తిశ్చ తవాక్షయ్యా భవిష్యతి।
వశగాశ్చ భవిష్యనతి సురాస్తవ మహాభుజ ॥ 3-232-84(25127)
మహాసేనమేవముక్త్వా నివృత్తః సహ దైవతైః।
అనుజ్ఞాతో భగవతా త్ర్యంబకేణ శచీపతిః ॥ 3-232-85(25128)
గతో భద్రవటంరుద్రో నివృత్తాశ్చ దివౌకసః।
ఉక్తాశ్చ దేవా రుద్రేణ స్కందం పశ్యత మామివ ॥ 3-232-86(25129)
స హత్వా దానవగణాన్పూజ్యమానో మహర్షిభిః।
ఏకాహ్నైవాజయత్సర్వం త్రైలోక్యం వహ్నినందనః ॥ 3-232-87(25130)
స్కందస్ య ఇదం విప్రః పఠేజ్జన్మ సమాహితః।
`శృణుయాద్బ్రాహ్మణేభ్యో యః శ్రావయేద్వావిచేతనం ॥ 3-232-88(25131)
ధనమాయుర్యశో దీప్తిం పుత్రాఞ్శత్రుజయంతథా'।
సపుష్టిమిహసంప్రాప్య స్కందసాలోక్యమాప్నుయాత్ ॥ 3-232-89(25132)

ఇతి శ్రీమన్మహాభారతే అరణ్యపర్వణి మార్కండేయసమాస్యాపర్వణి ద్వాత్రింశదధికద్విశతతమోఽధ్యాయః ॥ 232 ॥

Mahabharata - Vana Parva - Chapter Footnotes
3-232-8 జృంభకైర్గ్రహవిశేషైః భాస్కరైర్యక్షరక్షోభిః ఇతి ధ.పాఠః ॥
3-232-23 విద్యాగణాః స్తుతిపద్యసమూహ్యః ॥
3-232-62 కూవరం ధూఃప్రదేశం ॥
3-232-63 రేసతుః శబ్దం చక్రతుః। రోదసీ ద్యావాభూమీ ॥

www.sanatanadharm.com - play store app (sanatana dharm)

"Bharathiya Sanatana Dharm" and Sanatana Dharmam & Dharmo rakshati Rakshitha logo are our trademarks. Unauthorised use of "Sanatana Dharmam & Dharmo rakshoati Rakshitha" and the logo is not allowed. Copyright © sanatanadharm.com All Rights Reserved . Made in India.